• ILagos yenza kanjani imali eningi kunezifundazwe zaseNigeria ezingama-31 zihlanganiswe ngo-2024

    ILagos yenza kanjani imali eningi kunezifundazwe zaseNigeria ezingama-31 zihlanganiswe ngo-2024
    I-Lagos, enye yezindawo zokutshala izimali e-Afrika. Umthombo wesithombe: @Nupo Deyon Daniel ku-Unsplash.

    Ungahlukıselana

    Ungahlukıselana

    I-Lagos, Inhlokodolobha yokuqala yaseNigeria, yenze u-₦1.26 trillion ($857.57 million) emalini engenayo etholakala ngaphakathi 2024, ukukhuphuka okungu-54.63% kusuka ku-₦ 815.87 billion ($554.59 million) okwenziwe ngo-2023.

    Lokhu kungaphezu kwe-₦ 1.24 trillion ($ 841.97 million) ehlangene ye-IGR yezinye izifunda ezingu-31 ngo-2024. Izifunda zifaka i-Edo, i-Akwa Ibom, i-Kwara, i-Kano, i-Kaduna, i-Bayelsa, i-Jigawa, i-Oyo, i-Osun, i-Cross River, i-Ondo, i-Katsina, i-Abia, i-Anambra, i-Platewa, i-Platewa, i-Nager, i-Platewa, i-Nager, i-Platewau, i-Nager, i-Platewau, i-Nagers Kofarau Bauchi, Imo, Borno, Benue, Adamawa, Sokoto, Gombe, Taraba, Kebbi, Ebonyi, and Yobe.

    ILagos iyizwe elicebe kakhulu eNigeria, elinabantu abayizigidi eziyi-6.43 2023, obuswa yilabo abaneminyaka ephakathi kwe-15 nengu-34 (izigidi ezingu-2.7), okwenza i-Pay As You Earn (PAYE) ibe ingeniso ebaluleke kakhulu. I-PAYE intela edonswe ngokuqondile emiholweni, futhi inikele ngo-₦ 705.41 billion ($479.52 million) emalini engenayo yaseLagos ngo-024, 58.62% ngaphezu kwe-₦444.73 billion ($302.32 million) etholwe ngo-2023.

    Ngokuphambene, izifunda ezingu-31 ezishiwo ngenhla zenze ₦ 497.95 billion ($338.49 million) zihlanganiswe ne-PAYE.

    Bala ukuthi ukhokha malini eLagos ngezintela

    Zonke izinkokhelo zentela zibhebhezela injini yemali engenayo yezwe. Bala *isilinganiso somnikelo wakho wonyaka we-PAYE ekuthuthweni kwe-Lagos okungu-₦705 billion.

    Isabelo sakho esilinganiselwe sonyaka se-PAYE:

    *Disclaimer: Leli thuluzi lihlinzeka ngezilinganiso ngezinjongo zemifanekiso, lisebenzisa ukwenziwa lula 15% izinga lentela elisebenzayo ngemali engenayo yonke. I-PAYE yangempela ibalwa ngokusekelwe kumabhande entela aqhubekayo, izibonelelo, kanye nokukhululwa kuMthetho Wentela Yomholo Womuntu (PITA) futhi izohluka. Lesi akusona iseluleko sezezimali.

    I-Lagos iyikhaya lokuqeda 500 iqala futhi iheha ngaphezu kwesigamu sokutshalwa kwezimali kokuqala kweNigeria. Izinkulungwane zabantu abasha zisebenza ezindaweni zobuchwepheshe kusukela eYaba kuya eLekki, zakha imikhiqizo, zisebenzisa amaqembu asekelayo, futhi zinikela enjinini yentela kahulumeni.

    "Izinkulungwane zentsha yethu zimatasa ezindaweni zobuchwepheshe, zisebenzisa ubuchwepheshe ukuxazulula izinselelo zansuku zonke. Sizoqhubeka nokubakhuthaza," kusho uMbusi waseLagos, uBabajide Sanwo-Olu, Kwangathi, ngemva kokuba i-Lagos yaqashelwa yi-Dealroom.co, inkampani yocwaningo ezinze e-Netherlands, njengendawo yobuchwepheshe ekhula ngokushesha e-Afrika.

    Umbuso uzimisele ngokuzibophezela 1.5% yesabelomali sayo sonyaka semali enkulu esikhwameni sokusungula izinto ezintsha njengoba sifuna ukwandisa uhlelo lwaso lokuqala lwemvelo.

    In 2024, uKhomishana Wezokwazisa wombuso, uGbenga Omotoso, udalule ukuthi cishe abantu abayizigidi eziyisithupha bakhokha intela eLagos, abayizigidi ezingu-4.5 abasebenzayo futhi abangaguquguquki, kanye no-90% abakhokha i-PAYE.

    In Q1 2025 iyodwa, i-PAYE isivele yenza i-73% yezigidigidi ezingu-₦333.29 zombuso eziqoqwe ngemali engenayo, ngokusho kukaKhomishana Wezezimali, u-Abayomi Oluyomi.

    "Umnikelo oyinhloko ku-IGR uhlala uyintela ye-Pay-As-You-Earn (PAYE), eqoqwe yi-Lagos Inland Revenue Service (LIRS)," ngokusho kwe- 2025 Lagos idokhumenti yenqubomgomo, eveza ukuthi umbuso uhlela kanjani ukuthuthukisa ukukhiqizwa kwemali engenayo.

    Ngaphandle kwalokhu kukhula kwemali engenayo, uTaiwo Oyedele, usihlalo wePresidential Fiscal Policy and Tax Reforms Committee, uthe Mashi 2025 ukuthi ukuqoqwa kwemali engenayo yaseLagos kusengaphansi kuka-2% we-GDP yayo.

    Enye yezindlela aziphakamisile zokwandisa imali engenayo ibandakanya ukunwetshwa okwengeziwe kwentela yemali engenayo yomuntu siqu ezimbonini zombuso zedijithali nezokudala.

    Kusukela ngo-2026, imithetho emisha yentela eNigeria izothwebula izisebenzi ezikude kanye nabazimele ngaphansi kwenetha yentela yemali engenayo yomuntu siqu, okusho imali engenayo eyengeziwe ye-Lagos, lapho iningi lemisebenzi yezomnotho yedijithali yezwe yenzeka khona. 

    Maka amakhalenda akho! I-Moonshot yi-TechCabal izobuyela e-Lagos ngo-Okthoba 15-16! Hlangana futhi ufunde kubasunguli abaphezulu base-Afrika, abadali nabaholi bezobuchwepheshe izinsuku ezingu-2 zamanothi ayisihluthulelo, abahlanganisi nemibono yesikhathi esizayo. Thola amathikithi akho manje: moonshot.techcabal.com