Umnotho wezohwebo nge-inthanethi eNingizimu Afrika wehle kakhulu ngoLwesibili njengoba imibhikisho yokulwa nabokufika iphoqe amabhizinisi amaningi ukuthi avale futhi ivimbele abagibeli bezimpahla ukuba bangene emigwaqweni. Lokhu kuphazamiseka kuthinte amapulatifomu afaka phakathi i-Uber enkulu ethumela i-imeyili, i-Uber Eats, kanye nohlelo lokusebenza lokulethwa kokudla lwesitolo iCheckers Sixty60, okuveza ukuthi umkhakha wezohwebo nge-inthanethi okhula ngokushesha ezweni uthembele kakhulu kubasebenzi bokufika.
Nqabutho Mabhena, the I-Africa Diaspora Forum (ADF) unobhala, inhlangano ehlanganisa izinhlangano zabokufika ezihlala eNingizimu Afrika, utshele i-TechCabal, ukuthi kulo lonke elaseGoli, izinsizakalo zokudla kanye nokulethwa kokudla zibambezelekile kakhulu njengoba abagibeli abaningi bekhetha ukuhlala emakhaya ngenxa yokwesaba ukuphepha kwabo.
โImicimbi yangoLwesibili ikhombisile ukuthi umnotho wesikhulumi saseNingizimu Afrika usuthembele kangakanani kubasebenzi bokufika,โ kusho uNobhala we-ADF. Uma abagibeli, ikakhulukazi abangaphandle, behlala emakhaya ngoba besaba ukuphepha kwabo, lonke uchungechunge lwenani luyathinteka.โ
Lokhu kuphazamiseka kwembule okungaphezu kosuku olulodwa kokulahleka kokulethwa. Kwadalula ubuthakathaka obuhlelekile emnothweni wepulatifomu yaseNingizimu Afrika, lapho ukuhanjiswa kwezimpahla ngemoto, ukulethwa kokudla kanye nezinhlelo zokusebenza zokudla kuncike kakhulu kubasebenzi bokufika ukuze bafeze ama-oda. Njengoba imibhikisho yanda yaba udlame, amapulatifomu aphoqeleka ukuthi abeke phambili ukuphepha kunesivinini, eqokomisa izingozi ezibhekene nemboni eyakhelwe phezu kwempahla edingekayo.
Esitatimendeni esithunyelwe ku-TechCabal, i-Uber South Africa, inkampani enkulu yokuthumela nge-elekthronikhi kanye nokulethwa kokudla, ithe iqapha isimo ngokucophelela. โUkuphepha kwawo wonke umuntu osebenzisa ipulatifomu ye-Uber kuseyinto eza kuqala,โ kusho inkampani. โAbashayeli kanye nabantu abaletha impahla bangenqaba noma bakhansele uhambo noma ukulethwa lapho bezizwa bengaphephile ngaphandle kwesijeziso. Siyaqhubeka nokuqapha intuthuko eduze, sixhumana neziphathimandla ezifanele lapho kufaneleka khona, futhi singenza izinguquko zesikhashana zokusebenza lapho kudingeka khona.โ
Le nkampani yengeze ngokuthi ikhuthaza abashayeli nabagibeli ukuthi basebenzise amathuluzi okuphepha angaphakathi kohlelo lokusebenza, okuhlanganisa ne-Emergency Button yayo, evumela abasebenzisi ukuthi bathole usizo oluphuthumayo ngokushesha. Ngomhlaka-29 Juni, ngaphambi kokuba kuqale imibhikisho, i-Shoprite waxwayisa amakhasimende ukuthi isevisi yayo yokulethwa kokudla yeCheckers Sixty60 ingase ingatholakali kwezinye izindawo ngenxa yokuphazamiseka okulindelekile.
Njengoba usuku luqhubeka, izisebenzi eziningi zokulethwa kwezimpahla zahlala zingayi emsebenzini, ikakhulukazi eGoli, lapho Abantu bakwamanye amazwe babusa ingxenye enkulu yabasebenzi abaletha izithuthuthu. โUmthelela ube mkhulu,โ kusho uMabhena etshela i-TechCabal. โAbantu abaningi abathembele kulezi zinsizakalo zokulethwa kwezimpahla abakwazanga ukuthola ama-oda abo namuhla. Angiqiniseki ukuthi kungani abantu bendawo bebonakala bengabandakanyeki kulo mkhakha njengabagibeli.โ
Uthe izindawo zokudlela ezincike ekulethweni okusekelwe kuhlelo lokusebenza nazo zithintekile. โUma ufuna uku-oda ukudla endaweni yokudlela efana neNando's, bekungekho siqinisekiso sokuthi uzokuthola ngoba abashayeli abaningi bokulethwa kwezimpahla bahlala bengekho. Amanye amabhizinisi avule ekuseni kodwa avala kamuva njengoba izimo ziba zimbi kakhulu nomsebenzi wamakhasimende wehla.โ
Ukungaqiniseki kungase kuhlale isikhathi eside kunemibhikisho yangoLwesibili. Unobhala-jikelele we-ADF uthe abanye abasebenzi bezohwebo lwe-inthanethi abavela kwamanye amazwe, ikakhulukazi izakhamuzi zaseMalawi, kungenzeka ukuthi sebevele bashiye iNingizimu Afrika ngenxa yokukhathazeka ngokuphepha. โAbanye bazobuya, kodwa angiqiniseki ukuthi wonke umuntu uzobuya,โ esho. โUmkhakha wokulethwa kwezimpahla cishe uzohlala uthintekile ngoba abagibeli bakhathazekile ngokuphepha kwabo.โ
Lokhu kuphazamiseka kuza njengoba imakethe yokudla okuku-inthanethi yaseNingizimu Afrika iqhubeka nokukhula ngokushesha. Izilinganiso zemboni intengo yomkhakha wezohwebo lwe-inthanethi wezokudla ezweni cishe icishe ibe yizigidigidi eziyi-R14 ($855 million), ngezinsizakalo ezifana ne-Checkers Sixty60, i-Uber Eats kanye namapulatifomu e-Mr D aguqula imikhuba yokuthenga yabathengi.
Ntambama, lokho okwase kuqalile njengemibhikisho enokuthula kwaqala ukuwohloka ezingxenyeni ezithile ze-CBD yaseGoli. Imoto yashiswa, kubikwa ukuthi umuntu oyedwa wadutshulwa, kwathi amasosha athunyelwa ukusekela amaphoyisa njengoba iziphathimandla zazifuna ukubuyisela ukuthula.
Okhulumela amaphoyisa aseNingizimu Afrika, uBrigadier Athlenda Mathe, uthe abantu abahlanu baboshwe eSifundazweni saseGauteng ngecala lokuphanga kanye nabangu-23 eSifundazweni saseFree State, okuhlanganisa nomnikazi wendlu yezivakashi osolwa ngokufuya izakhamuzi zakwamanye amazwe ezingenazo izincwadi.
โUmthwalo wethu wemfanelo ukusebenzisa ukuqonda kwethu, ukugcina ukuhleleka nokuphendula ngendlela efanele ezimweni ezikhona,โ kusho uMathe, echaza ukuthi kungani amaphoyisa ayeqaphe ababhikishi bephethe izikhali zendabuko kunokuzama ukuzithatha ngokushesha.
Izimfuno zesilinganiso sangempela zidlulela ngale kokuhlanganiswa kwezinga eliphezulu ziye ekusebenzeni okuqinile. Sihlunge umsindo we-Moonshot 2026, senza ingqungquthela ibe ngcono kakhulu ukuze ixhumane kahle phakathi kwabasunguli bezinkampani ezintsha, abaqhubi bezimali bomhlaba wonke, abaholi bamabhizinisi kanye nabantu abaxhuma kabusha izinhlaka zobuchwepheshe zase-Afrika. Thola isaphulelo esingu-20% kumathikithi e-Early Bird isikhathi esilinganiselwe.

















